Afgelopen zondag hoorde ik bij boeken op TV het gezegde: "Het bewustzijn in de mens is als de stemming op een feestje". De uitzending was van Bert Keizer met het boek: onverklaarbaar bewoond. Hier uit kwam mijn vraag, is zowel bewustzijn en een sfeer op een feestje meetbaar in cijfers?
Maurice 8 maart 2010 20:46
Die laatste boeken die Bob noemt kan ik ook aanraden. Het is geen lichte kost maar wel zeer smakelijk. Daarmee wil ik trouwens niet zeggen dat ik GEB helemaal heb gelezen :). Die boeken vergroten absoluut je bewustzijn van je bewustzijn. Je zult ontdekken dat het niet 1 ding is maar een aantal om aandacht strijdende processen die uit simpele kleine bouwsteentjes zijn opgebouwd.
Zeg, over die stemming meten. Deed me denken aan een onderzoek waarbij ze het geluid van de kippen in de stal analyseerden. Daarmee kon je meten hoe lekker de kippen zich voelden, en dus groeiden. Maar op een feestje met mensen hetzelfde onderzoek doen lijkt me moeilijk omdat er steeds muziek doorheen klinkt.
Bob 27 februari 2010 22:25
Hoi Ria,
Hmmmm... lastige vraag. Ik zou denken dat de stemming op een feestje wel meetbaar is, bijvoorbeeld door de gasten een vragenlijst in te laten vullen, of door ze een cijfer te laten geven.
Maar... is dat een objectieve meting, als zoiets al bestaat? Kan je feestjes onderling wel goed vergelijken op basis van zo'n gemiddeld cijfer? Wat de één een hoog cijfer geeft zal de ander juist verafschuwen. Hooguit kan je zeggen dat DEZE specifieke gasten de stemming op DAT specifieke feestje van een bepaald cijfer voorzien.
Een dergelijke meting is eigenlijk een operationele definitie van de 'stemming'. M.a.w. er is blijkbaar 'iets', een parameter die door een specifieke meetmethode (die vragenlijst) bepaald wordt. Je moet er dan maar van uitgaan dat iedereen die de 'stemming' gaat meten dat doet met dezelfde vragenlijst, en dat die vragenlijst overeenkomt met wat we in het dagelijks spraakgebruik bedoelen met de 'stemming'.
Een dergelijke operationele definitie (de gekozen meetmethode bepaalt wat de betekenis is van bijvoorbeeld die 'stemming') komt vaak voor. Het meten van IQ's is ook zoiets; de intelligentietests bepalen in feite wat we bedoelen met IQ. Een hoog IQ betekent eigenlijk niets anders dan in staat zijn om hoog te scoren op een (gestandaardiseerde) intelligentietest. Vervolgens zijn er heus wel onderzoeken die aantonen dat hoge scores op dergelijke tests gecorreleerd zijn met de vaardigheid om bepaalde problemen op te kunnen lossen, maar 'HET IQ' als afzonderlijke parameter bestaat eigenlijk niet...
Ik ken het boek van Bert Keizer helaas niet, maar ik kan mij goed voorstellen dat hij de stelling verdedigt dat 'het bewustzijn van de mens' ook zo'n operationele definitie is - we hebben een bepaalde meetmethode (bijv. een gesprek met iemand) op basis waarvan we maar aannemen dat er sprake is van een 'bewustzijn'... maar is dat werkelijk noodzakelijk?
De britse wiskundige Alan Turing heeft daar kort na de 2e wereldoorlog de term 'Turing Test' voor ingevoerd - als een computer waarmee je zou 'chatten' je kan foppen zodanig dat je denkt dat je met een mens converseert - dan is die computer effectief 'bewust'. Een prachtig voorbeeld van een operationele definitie (waarbij je wel vast moet leggen hoe lang zo'n conversatie duurt etc.).
De wetenschappers Douglas Hofstadter en Daniel Dennett hebben daar een prachtig boek over geschreven: 'Gödel, Escher, Bach: an Eternal Golden Braid', en later heeft Dennett 'The Minds I' en 'Consciousness explained' gepubliceerd over diezelfde vraag wat bewustzijn eigenlijk is.
Als je iets wil lezen daarover, kijk eens op:
Die laatste link bevat een mooie video van een voordracht ven Dennett - zeer aanbevolen, ook als je het niet met 'm eens bent :)
Groetjes,
B