Hanger met geometrische vorm
Materialen en gereedschappen
plaatje koper van 4 x 5 cm, 0,5 mm dik
plaatje gekleurd titanium of ander materiaal, doorsnede 15 mm, 0,5 mm dik
metalen koord
enkele kralen
sluiting
rondbektang
beugelzaag
metaalzaagjes
zaagplankje en klem
brander
soldeersteen
messingen pincet en ijzeren soldeerpincet
2 glazen schalen (hittebestendig), een met en een zonder deksel
vitrex
warmhoudplaatje
3 rechte, vlakke en scherpe strookjes hard metaal, bijvoorbeeld ijzer
2 kleine lijmklemmen
ronde, metalen staaf, diameter 5 mm
kunststof hamer
lijm
Ontwerp
Je kunt zelf een mooie vorm voor je sieraad kiezen. Hier is gekozen voor een vijfhoek. Deze heeft geen scherpe maar stompe hoeken, wat een zachtere uitdrukking geeft. Door deze vorm te combineren met een warm metaal als koper kun je dit nog versterken. Als je bovendien een punt naar beneden of naar boven laat wijzen, richt je een gedeelte van de aandacht naar je decolleté of naar je hals.
Werkwijze
Het zagen
1. Op het koperplaatje teken je een regelmatige vijfhoek. Houd één zijde (de bovenzijde van de rechthoek) 12 mm langer.
2. Zaag de rechthoekige vorm uit. Je houdt de beugelzaag met het handvat tegen je borstbeen. Aan de andere kant hou je het zo schuin tegen de tafelrand dat het uitstekende hoekje boven het tafelblad haakt. Op deze manier klem je de beugelzaag vast en heb je beide handen vrij om het zaagje in de beugel te zetten.
3. Plaats het zaagje zo tussen de klemmen in de beugel, dat de tandjes naar voren en naar beneden (het handvat) wijzen.
4. Zet eerst de handvatzijde vast (alleen met de hand is voldoende). Dan druk je met je borst iets tegen de beugel, waardoor het zaagje iets onder spanning komt te staan. Draai ook de bovenkant aan.
5. Leg nu het koperen plaatje op het zaagplankje.
6. Ga zo voor het werkstuk zitten dat je onderarm horizontaal is en de beugelzaag verticaal en een klein beetje schuin naar voren en beneden wijst.
7. Houd je werkstuk zo dicht mogelijk met één vinger naast en één vinger achter het zaagje vast. Zaag zo veel mogelijk in de inham van het zaagplankje.
8. Probeer lange, rustige halen te maken en zet zo weinig mogelijk kracht.
9. Draai, wanneer nodig, het werkstuk en niet de zaag.
10. Er zijn verschillende metaalzaagjes te koop. Je moet ze zo kiezen dat er minstens twee tandjes op de dikte van de te zagen plaat passen. Anders gaat het zaagje haken.
11. Als je een scherpe bocht wilt maken, houd je de zaag precies verticaal. Zet geen kracht maar ga snel op en neer terwijl je het zaagje de hoek om manoeuvreert.
12. Om een vorm midden in een plaat uit te zagen, boor je eerst een klein gaatje waar je zaagje net door kan. Maak dan je beugel aan één kant los, haal het zaagje erdoor, zet hem weer iets onder spanning vast en je kunt de vorm uitzagen.
Het zacht maken van een stukje metaal (geen ijzer)
1. Wanneer je in de winkel metaal koopt, is het meestal nogal hard. Dat komt door het walsen. Het ene metaal is harder dan het andere. Koper en zilver zijn zacht, messing is een stuk harder en alpaca nog harder. Je kunt het metaal weer zacht maken door het te verhitten en daarna af te koelen. Het metaal zal dan zacht blijven totdat je het weer gaat vervormen door te walsen, te buigen, erop te slaan met een metalen hamer enzovoort.
2. Leg het stukje metaal op de soldeersteen.
3. Steek de gasbrander liefst met een lucifer aan (je kunt ook een aansteker gebruiken maar laat deze dan nóóit in de buurt liggen).
4. Verhit het metaal met de punt van de vlam, die daar het heetst is. Wanneer het metaal verkleuringen vertoont die meebewegen met de vlam is het goed. Stop in elk geval wanneer het metaal roodheet wordt.
5. Nadat je de brander hebt uitgezet, doe je het stukje metaal, nadat het is afgekoeld, met de vuurpincet in de schaal met vitrex. Houd de deksel ervoor, laat het metaal in één keer vallen zodat de minste spetters ontstaan, maar laat de pincet de vitrex niet raken.
6. De vitrex moet ongeveer 60 ºC zijn. Dus niet laten koken.
7. Na ongeveer 5 minuten is het metaal schoon geworden. Je haalt het met de messingen pincet uit de vitrex en legt het in een schaal met water. Na deze spoeling zijn de vitrexresten eraf. Als je het stukje metaal goed hebt afgedroogd, kun je verder met je werk. Dit hele proces heet uitgloeien.
Het strak omvouwen van de zijden
1. Met de strookjes ijzer kun je de zijden van je werkstuk mooi strak ombuigen, want de randen zijn scherp en hard.
2. Leg de strookjes ijzer met de rand tegen de tafelrand.
3. Leg het plaatje dat je wilt buigen daar op zo’n manier, dat de lijn die je eerst getekend hebt en waarlangs je wilt buigen nog net zichtbaar is.
4. Zet nu dit geheel aan twee kanten met lijmklemmen vast.
5. Buig met het derde strookje het plaatje zo ver naar achteren als je mooi vindt. Probeer hierbij zo strak mogelijk te buigen door tijdens het buigen ook flink te duwen.
6. Herhaal dit met de andere hoeken. Je kunt natuurlijk ook gewoon langs een tafelrand buigen, maar dan wordt de vouw nooit zo strak als op deze manier.
Vervolgens buig je de omgevouwen zijden weer iets terug om een dikke buis of staaf. Net wat je voorhanden hebt en wat de geschikte diameter heeft. Dit kun je wel goed met de hand doen.
Het buigen van de buis voor de drager
Zet een staafje metaal (liefst staal) van 5 mm doorsnede horizontaal vast in de bankschroef, maar laat een stuk aan de zijkant uitsteken. Klop met de kunststof hamer de rand van de bovenzijde van het plaatje geleidelijk zo ver om als je kunt. Gebruik een kunststof hamer. Hiermee kun je metaal omslaan; met een metalen hamer vervorm je het metaal. Gaat het metaal niet meer verder (ongeveer 180 graden), buig dan van twee kanten verder met de rondbektang. De buis is nu klaar.
Verdere werkwijze
Nu de vorm klaar is, is het tijd om weer aandacht te schenken aan het ontwerp. Een goede manier om te bepalen wat je moet toevoegen, is te snuffelen in je verzamelingen.
Je zaagt twee gleufjes in de randen van het middenvlak, zodat het rondje er precies op de juiste plek in klemt. Je rijgt de hanger aan het metalen koord, rijgt van twee kanten de kralen eraan en aan het eind van het koord bevestig je de sluiting. Het veertje wordt met een beetje lijm vastgezet en de hanger is nu af.