Fibula
Materialen en gereedschappen
koperstaaf voor de speld, 3 mm dik en 12 cm lang
koperstaaf voor de cirkel, 4,5 mm dik en 15 cm lang
hamer met een platte onderkant
metalen ondergrond, een aambeeld
metalen buis of staaf van 4 cm doorsnede
schenentang, platbektang
beugelzaag
Ontwerp
Fibula betekent sluitspeld, doekspeld. Het is een siersluiting die gebaseerd is op een eenvoudig principe: je haalt de speld door de beide lagen stof die je aan elkaar wilt maken, en dan door de opening in de ring. Nu draai je de ring zodat de speld niet meer door de opening kan en hij zit vast.
De gouden fibula is van Etruskische oorsprong. De Etrusken waren meesters in de granulatietechniek, een versiering van kleine goudkorreltjes. Deze spelden zijn sinds de Romeinse tijd tot in de Middeleeuwen gedragen. De fibula’s van brons en goud waren bezet met edelstenen als teken van aanzien en ridderschap.
Werkwijze
Het smeden
1. De ring maak je door de staaf van 4,5 mm dik om een metalen stang van ongeveer 4 cm doorsnede te buigen of te hameren. Je zaagt de staaf zo af dat je 1 cm ruimte overhoudt tussen de uiteinden. De cirkel is nu bijna rond. De uiteinden ga je plat hameren en wel zo dat de ring mooi rond blijft.
2. Op de plek waar je het koper met de hamer raakt, zal het metaal uitrekken en groter worden. Zo kun je een ronding in een rechte strip aanbrengen.
3. De uiteinden zijn nu zo naar elkaar toe gesmeed dat er nog 5 mm ruimte tussen zit, waar de speld door kan. De uiteinden werk je af met vijl en schuurpapier zodat de bramen weg zijn. De hamerslag zie je goed.
De koperen staaf voor de speld moet aan één kant langer en dunner worden. Dit doe je door het koper op één plek op het aambeeld te duwen en rond te draaien. Onder het ronddraaien hamer je regelmatig op de staaf. Je ziet dat het koper dunner en langer wordt.
4. Probeer de speld heel geleidelijk van 3 mm naar 1 mm dikte te laten verlopen over een afstand van ongeveer 11,5 cm. Dan ga je de andere kant plat hameren en deze rondbuigen om het midden van de ring, zodat de pin niet meer over de uiteinden van de ring kan schuiven.
5. Je moet de pin wel goed over de ring heen en weer kunnen schuiven. De fibula kun je ook kleiner maken zodat het een broche is of een sluitspeld voor een zijden sjaal. Het koper kun je ook vervangen door zilver.