omroep.nl/WETENSCHAP

Open de pagina van Radio 5 Het Faros wetenschapsforum zette elke week het nieuws uit de wetenschap in perspectief.

Wekelijks is er een column door Marcel Hulspas.

uitzending onderwerpen
30-12-2003 Beluister dit programma
Uitzending 30 december 2003.
23-12-2003 Beluister dit programma
Uitzending 23 december 2003.
16-12-2003 Beluister dit programma
Uitzending 16 december 2003.
09-12-2003 Beluister dit programma
Het nut van winti en amuletten
Cor Hoffer is als antropoloog verbonden aan een grote instelling voor geestelijke gezondheidszorg in de Rijnmond. Daar adviseert hij psychiaters hoe om te gaan met de culturele verschillen in de beleving van ziekte en gezondheid. Aan het forum van Faros Wetenschap vertelt Hoffer wat het nut kan zijn van winti of amuletten in de westerse gezondheidszorg.
02-12-2003 Beluister dit programma
Tranen
Wat gebeurt er als we uitbarsten in tranen? Onder welke omstandigheden doen we dat? En zijn die tranen gezond of zijn ze dat juist niet? Een gesprek met Ad Vingerhoets, hoogleraar gezondheidspsychologie in Tilburg.
25-11-2003 Beluister dit programma
Taalproductie
Een gesprek met hoogleraar neuropsychologie Peter Hagoort. Hij kreeg onlangs een belangrijke prijs voor zijn onderzoek naar de 'taalproductie' in onze hersenen. Aan de hand van de elektrische activiteit van de hersenen onderzoekt Hagoort bijvoorbeeld wanneer jonge kinderen niet langer een brei van klanken horen, maar afzonderlijke woorden beginnen te onderscheiden.
18-11-2003 Beluister dit programma
Wetenschapswinkels
Nederland kent inmiddels ruim dertig wetenschapswinkels. En veel andere Europese landen volgen het Nederlandse voorbeeld. Een succesverhaal? In eigen land hebben de wetenschapswinkels het moeilijk. Een gesprek met Casper de Bok, hoofd van de Wetenschapswinkel Biologie in Utrecht en coördinator van het Internationale Netwerk Wetenschapswinkels.
11-11-2003 Beluister dit programma
Dak boven je hoofd
Het is een van de meest basale behoeften in een mensenleven: een dak boven je hoofd. Toch is er nauwelijks wetenschappelijke literatuur over geschreven. Wetenschapsjournalist Mark Traa vulde de leemte met zijn boek Bewoonbaar Verklaard. Een gesprek over de wetenschap achter inbrekers, burenruzies en luizen in je bed.
04-11-2003 Beluister dit programma
Honger en verzadiging
Welke stoffen in ons bloed zorgen voor een hongerig gevoel? En welke stoffen zorgen dat we na een stevig bord hutspot geen aardappel meer kunnen zien? Een gesprek met directeur TNO Voeding Gertjan Schaafsma.
28-10-2003 Beluister dit programma
Fraude in de wetenschap
Emeritus hoogleraar antropologie André Köbben schreef -opnieuw- een boek over fraude in de wetenschap. "Onderzoekers moeten niet proberen te zoeken naar de Waarheid met de grote W. Zij moeten de waarheid slechts Eerlijk proberen te beschrijven, maar dan wel met een grote E", aldus Köbben.
21-10-2003 Beluister dit programma
Auto op zonnekracht
Een auto die op zonnecellen rijdt met een topsnelheid van 180 km per uur. Toekomstmuziek? Hij bestaat al. Hoe lang nog voor we zelf rondrijden op zonnekracht? We vragen het ons af precies vijftig jaar na de ontdekking van de zonnecel. Een gesprek met onderzoeker Miro Zeman, van de TU Delft.
14-10-2003 Beluister dit programma
Fabeldieren
We weten al twee eeuwen dat ze echt niet bestaan. Toch blijven monsters en fabeldieren de fantasie prikkelen. Jan de Hond van het Noordbrabants Museum over waarom meerminnen en draken ons zo boeien.
07-10-2003 Beluister dit programma
Vogelenzang
Gedragsbioloog Hans Slabbekoorn doet al jaren onderzoek naar vogelgetjilp, -gefluit en gekwinkeleer. Dat doet hij zowel in het oerwoud, in de stad en langs de snelweg. En overal zingen de vogels weer een ander deuntje. Waarom, vragen we ons samen met Hans Slabbekoorn af.
30-09-2003 Beluister dit programma
Toch kernenergie?
De vooruitgang in de techniek heeft ervoor gezorgd dat de kernenergiediscussie onlangs weer nieuw leven is ingeblazen. Kan het opslagprobleem van het radioactief afval worden opgelost?
23-09-2003 Beluister dit programma
Bacteriën in de keuken
Ziekteverwekkers blijken heel vindingrijk om zich in de keuken te handhaven. Een gesprek met emeritus hoogleraar Frank Rombouts.
16-09-2003 Beluister dit programma
Vitamine B11
Voedingsonderzoekers uit Wageningen hebben berekend dat Nederlanders gemiddeld te weinig foliumzuur, ofwel vitamine B11, binnen krijgen. Het lijkt koren op de molen van de fabrikant van ontbijtgranen die een rechtszaak tegen de staat heeft aangespannen om foliumzuur aan de producten te mogen toevoegen. In Faros Wetenschap een gesprek met novel food deskundige Henk van den Berg van het Voedingscentrum over de voors en tegens van dergelijke verrijkte voeding.
09-09-2003 Beluister dit programma
Geheugen
Psycholoog Jaap Murre over de pieken en dalen in ons autobiografisch geheugen. Want dat geheugen blijkt een sterke voorkeur te hebben voor bepaalde perioden in ons leven.
02-09-2003 Beluister dit programma
De warmte
In de eerste forum uitzending van het nieuwe seizoen een bespreking van hèt nieuws van de afgelopen zomer: de verdroging en de warmte. Hydroloog Rob Nieuwkamer van ingenieursbureau Witteveen en Bos vertelt wat er tegen verdroging, verzilting en - ongetwijfeld ooit wel weer - vernatting te doen valt.
26-08-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 9 (slot). Een bezoek aan de Leidse Instrumentmakersschool, opgericht door nobelprijswinnaar Heike Kamerlingh Onnes. Een gesprek met directeur Gonggrijp van de school over het belang dat Kamerlingh Onnes hechtte aan goede instrumentmakers en met Faros-medewerker Mark Mieras, over de zegeningen van de natuurkunde sindsdien.
19-08-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 7. Het Caeciliagasthuis in Leiden huist nu Museum Boerhaave, maar ooit was het de allereerste academische ziekenzaal van Nederland. Kees Grooss is conservator van het museum. Hij vertelt hoe Boerhaave de eerste was die in de zeventiende eeuw systematiek in de geneeskunde bracht. Professor Otto Bleker, hoogleraar verloskunde en gynaecologie aan het Amsterdamse AMC vertelt hoe ver de geneeskunde sindsdien is gekomen.
12-08-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 8. Een van de meest Hollandse wetenschapsgebieden is zonder twijfel de waterhuishoudkunde. Aan de voet van de oudste Nederlandse scheepvaartsluis in Spaarndam -de plaats waar de legendarische Hansje Brinker zijn vinger in de dijk stak- praat professor Gerard van de Ven over het verleden en de roerige toekomst van het Nederlandse waterbeheer.
05-08-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 6. Met een bescheiden budget van 500 gulden richtte de Groningse 'zielkundige' Gerard Heymans in 1892 het eerste experimenteel psychologisch laboratorium in. Het laboratorium leverde een schat aan informatie over bijvoorbeeld reactietijden. Maar ook de parapsychologie werd door Heymans serieus onderzocht. Tussen de originele instrumenten vertelt psycholoog Douwe Draaisma over de begindagen van zijn vakgebied.
29-07-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl.5 Het had weinig gescheeld of het Naardermeer was niet het eerste Natuurmonument van Nederland geweest, maar een vuilnisbelt. Onder andere in dat Naardermeer, maakten twee onderwijzers, Eli Heimans en Jac. P. Thijsse, de geesten rijp voor het ontwikkelen van een geheel nieuwe biologische discipline: de ecologie. Een gesprek met Jaap Zwier en Jacques de Smidt , resp. ex- en huidig bestuurslid van de Heimans- en Thijssestichting.
22-07-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 4. Een bezoek aan de Hortus Botanicus van de Universiteit van Amsterdam. Aan het begin van de twintigste eeuw stelde de wereldberoemde 'geneticus' Hugo de Vries zijn mutatie-theorieën op. Een gesprek met De Vries-biograaf Erik Zevenhuizen en met evolutiebioloog professor Stef Menken, over erfelijkheidsleer, genetica en de totaal ongelukkige keuze van De Vries voor de teunisbloem als proef-plant.
15-07-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 3. Het Teylers museum is het oudste museum van ons land. Aan het begin van de negentiende eeuw werd het opgezet als een plek waar heren van stand konden genieten van physique amusante: demonstraties van de modernste natuurkundige experimenten uit die tijd. Samen met wetenschappelijk directeur Rob van Hattum, van het Amsterdamse wetenschaps- en techniekcentrum NEMO, brengt Faros een bezoek aan het negentiende-eeuwse 'NEMO avant la lettre'.
08-07-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
Afl. 2. De sterrenwacht in Utrecht, waar Marcel Minnaert aan het begin van de vorige eeuw het zonne-onderzoek een nieuwe impuls gaf. Vanaf het dak van de sterrenwacht een gesprek met Minnaert's leerling, professor Kees de Jager, en diens leerling, Faros-columnist Marcel Hulspas.
01-07-2003 Beluister dit programma
Zomerserie: negen lieux des sciences
In juli en augustus bezoekt Faros Wetenschap negen plaatsen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de ontwikkeling van verschillende wetenschapsgebieden.
Afl. 1: Het park Arendsburgh in Voorburg. Daar vond in 1827 de eerste professionele archeologische opgraving plaats. Wetenschapsjournalist Theo Toebosch en Jos Bazelmans, hoofd onderzoek van de Rijksdienst voor Oudheidkundig bodemonderzoek bespreken aldaar het verleden en heden van de Nederlandse archeologie.
24-06-2003 Beluister dit programma
Waar werden wij mens?
In Ethiopië werd onlangs een 160 duizend jaar oude mensenschedel gevonden. Wat zegt dit over de voortdurende vraag of we nu wel of niet uit Afrika komen? Een gesprek met paleontoloog John de Vos van Naturalis in Leiden.
17-06-2003 Beluister dit programma
Schilderijen verkleuren sneller dan gedacht
Een gesprek met onderzoeker Jaap Boon over het Molard-project dat komende week wordt afgesloten. Sinds 1995 namen tientallen onderzoekers in meer dan twintig wetenschappelijke instituten en musea het verouderingsproces van schilderijen onder de loep. Wat gebeurt er met bindmiddelen, pigmenten en laklagen onder invloed van licht en vocht? De onderzoekers ontdekten dat schilderijen in de loop van eeuwen veel meer verkleuren dan altijd werd gedacht. Jaap Boon is als hoogleraar verbonden aan het Amsterdamse onderzoeksinstituut Amolf, voor atoom en molecuul fysica, en hij was coördinator van het Molard-project.
10-06-2003 Beluister dit programma
Wat we nog niet weten over het klimaat
Het wordt de komende eeuw warmer en natter in Nederland. Dat was de weinig verrassende conclusie uit het klimaatrapport van het KNMI. Wel nieuw is de wetenschap dat een dunne ozonlaag boven de Noordpool bij ons de winters en lentes warmer maakt. Professor Gerbrand Komen, hoofd klimaatonderzoek van het KNMI, vertelt aan wat hij wel, maar ook wat hij nog niet weet over het klimaat.
03-06-2003 Beluister dit programma
Digitale indentificatie
Steeds meer ministeries en instellingen overwegen de invoering van chipcards met digitale en biometrische codes, om mensen of bijvoorbeeld auto's te herkennen. Er wordt gewerkt aan een biometrisch paspoort, aan een elektronisch autokenteken, een studentenchipkaart en een elektronische identiteitskaart. Om er maar een paar te noemen. Worden we daar gelukkiger van? Een gesprek met onderzoekster Margot Schoenmacker over de digitale identificatie die in Nederland oprukt.
27-05-2003 Beluister dit programma
Broeikasgas uit de oceaan
55 miljoen jaar geleden kwam 'plotsklaps' 4.000 gigaton van het sterke broeikasgas methaan vrij uit de oceaan. Dat is twee keer meer dan geologen voor mogelijk hielden. Mariene geoloog Dick Kroon van de Vrije Universiteit over of nu ook alle broeikasmodellen weer op de schop moeten.
20-05-2003 Beluister dit programma
Het uiterlijk van het innerlijk
Wat verraden hersengolven, hartslag en pupilbewegingen van wat er daarbinnen omgaat? Een gesprek met psychofysioloog Eco de Geus over wat er van de buitenkant te meten valt van de geestelijke activiteiten in ons hoofd. De Geus sprak 15 mei zijn oratie uit als hoogleraar in de Psychofysiologie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.
13-05-2003 Beluister dit programma
Marcel Minnaert
De astrofysicus Marcel Minnaert is vooral bekend door zijn driedelige werk De natuurkunde van het vrije veld'. Leo Molenaar schreef zijn biograafie. Een gesprek over het populariseren van de wetenschap, over het vrije veld als natuurkundige leerschool en ook over het besmette verleden van de flamingant Minnaert.
- Link naar de auteur.
- Link naar het boek.
06-05-2003 Beluister dit programma
Geschiedenis in pollen
Drieduizend jaar oude stuifmeelkorrels uit Siberië zouden wel eens de verklaring kunnen bieden voor de komst van nomadische Skyten in Oost-Europa. Onderzoeker Bas van Geel van de Universiteit van Amsterdam zocht een reconstructie van het klimaat van 850 voor Christus in de pollen en vond een bevolkingsexplosie in Siberië.
29-04-2003 Beluister dit programma
Waar is de paling?
Ieder jaar lijken er minder glasaaltjes van de Noordzee onze rivieren op te trekken. En ook volwassen paling wordt steeds minder gevangen. Volendammers geven de aalscholvers de schuld, natuurbeschermers wijzen naar de vissers, maar de wetenschap weet het domweg niet. Ondertussen is het bijna vijf voor twaalf, zegt visserijbioloog Willem Dekker.
22-04-2003 Beluister dit programma
Ecologisch onderzoek met genetisch gemanipuleerde planten, het is de nieuwe trend in de biologie. Wat gebeurt er met een ecosysteem wanneer een plant iets meer of juist iets minder geurstoffen produceert? Of hele andere geurstoffen? Komen er meer lieveheersbeestjes op af? Jaagt de plant vlinders weg? Te gast is de entomoloog Marcel Dicke, hoogleraar in Wageningen.
15-04-2003 Beluister dit programma
Morgen en overmorgen vergadert de VN Commissie voor Narcotica en Drugs in Wenen. Het drugsbureau van de VN spreekt in ongewoon kritische bewoordingen over het Nederlandse drugsbeleid: een mislukt experiment dat hoognodig teruggedraaid moet worden. Is dat terecht? Een vooruitblik met Peter Cohen, directeur van het onderzoekscentrum voor Drugs van de Universiteit van Amsterdam, aan de hand van de wetenschappelijke feiten.
08-04-2003 Beluister dit programma
De invloed van onze eetgewoonten op onze gezondheid is veel groter dan we vaak denken. Huisartsen zouden hier daarom veel beter op moeten letten, zei huisarts Jaap van Binsbergen tijdens zijn intreerede als bijzonder hoogleraar in Nijmegen.
01-04-2003 Beluister dit programma
Onlangs werd in de netten van Noordzeevissers een kaak gevonden van een sabeltandtijger. Het dier bleek 28 duizend jaar geleden gestorven en dat is een stuk jonger dan paleontologen voor mogelijk hielden. Pleontoloog en 'pleistoceen-specialist' Dick Mol over Nederlandse mammoetsteppen, grottenleeuwen en sabeltandtijgers.
25-03-2003 Beluister dit programma
Wat iedere alfa over quantummechanica moet weten, dat is de titel van een lezingencyclus aan de Universiteit Leiden. Hoog tijd voor een gesprek met natuurkundige Jan Zaanen. Want waarom moeten taalkundigen, juristen, economen en historici iets weten van quantum mechanica?
18-03-2003 Beluister dit programma
Kinderen die via IVF ter wereld zijn gekomen blijken een grotere kans te hebben op oogkanker. Het oudste Nederlandse IVF-kind is wordt dit jaar twintig. Welke vergrote risico's hangen deze kinderen nog meer boven het hoofd? Volgens epidemiologe Simone Buitendijk van TNO is er vooral nog veel niet bekend.
11-03-2003 Beluister dit programma
Mensen reageren heel primair op computerbeelden. De emoties zijn gelijk aan die in de werkelijkheid. Een gesprek met de Delftse onderzoeker Charles van der Mast over virtuele angsttherapie, naar aanleiding van de promotie van zijn promovendus Martijn Schuemie. Met deze nog experimentele therapie blijken mensen heel goed genezen te kunnen worden van angst voor spinnen, liften of vliegtuigen, gewoon in de behandelkamer van de therapeut.
Link: Virtual Reality and Phobias.
04-03-2003 Beluister dit programma
Wat moet het gewone volk weten over medische zaken en wat kan maar beter binnen de spreekkamers blijven? Medische voorlichting is een delicaat evenwicht, zegt hoogleraar Biomedische wetenschapsvoorlichting Frans Meijman. Een gesprek met hem over wat wij wel niet mogen weten over ons lijf.
25-02-2003 Beluister dit programma
Over stotteren en verspreken. Waarom hakkelen we, verhaspelen we lettergrepen of verspreken we ons? Psycholinguïst Niels Schiller gaat het, met zijn onderzoeksgroep aan de Universiteit van Maastricht, nauwkeurig onderzoeken.
18-02-2003 Beluister dit programma
Paren en baren gaat in een dierentuin op de meest bizarre manieren. Artis voegde onlangs een wereldprimeur toe aan dit rariteitenkabinet: de maagdelijke voortplanting van een python met een exacte kloon als nakomeling. Artis-bioloog Eugène Bruins vertelt over deze en andere vreemde voortplantingen.
11-02-2003 Beluister dit programma
In het boek De Toekomst van het leven schetst bioloog Edward O. Wilson een somber beeld van waar het heen gaat met de biodiversiteit op aarde. Tegelijk is hij opvallend hoopvol over de mogelijke oplossingen. Willem Ferwerda, directeur van de Nederlandse tak van de World Conservation Union, IUCN, is mede-uitgever van de Nederlandse vertaling. Deelt Ferwerda het rotsvaste vertrouwen van Wilson in de ethiek van de mensheid?
04-02-2003 Beluister dit programma
Volgens de Israëlische onderzoeker Hanan Frenk geeft nicotine helemaal geen kick. We roken uitsluitend uit gewoonte. Naar aanleiding van deze omstreden opvatting een gesprek met drugsonderzoeker Peter Cohen van de Universiteit van Amsterdam.
28-01-2003 Beluister dit programma
Epidemiologe Martina Cornel over de maatschappelijke betekenis van het groeiende aantal erfelijke tests. Aanstaande donderdag houdt Cornel aan de Vrije Universiteit haar intreerede als de eerste Nederlandse hoogleraar community genetics.
21-01-2003 Beluister dit programma
De historica Cora Laan onderzocht de beerput van de voormalige Herberg DeVisser in Vlaardingen. Uit de achttiende-eeuwse 'rommel' die zij daar vond leerde zij van alles over de drinkcultuur in ons land. Een gesprek over deze -relatief recente- bron van archeologische kennis.
14-01-2003 Beluister dit programma
Celbioloog Bert van der Horst van de Erasmus Universiteit over het klokje in ons brein dat ons ’s ochtends wekt, en ons ’s avonds vertelt dat het tijd is om te gaan slapen. De komende jaren zal Van der Horst de radertjes van die klok tot in detail onderzoeken.
07-01-2003 Beluister dit programma
De zegeningen van insecten zijn veel talrijker dan de plagen. Daarom organiseert de Wageningen Universiteit dit jaar voor de zesde maal de openbare college-serie Insecten en Maatschappij.
31-12-2002 Beluister dit programma
Jaap van Heerden over het bewustzijn.
24-12-2002 Beluister dit programma
In de donkere dagen voor Kest kijkt Faros Wetenschap voor één keer naar de politiek. Het afgelopen jaar was een waar annus horribilis voor ons landsbestuur. De historicus Fik Meijer vertelt of wij ons op grond van de ervaringen uit de oudheid nu ook echt zorgen moeten gaan maken over onze beschaving.
17-12-2002 Beluister dit programma
Het gaat niet goed met ons handschrift. Schrijven doen we alleen nog op boodschappenlijstjes en met de feestdagen. Een gesprek met cultuurwetenschapper Sonja Neef over het lot van ons handschrift.
10-12-2002 Beluister dit programma
Het werk van Einstein na de relativiteitstheorie. Een gesprek met Jeroen van Dongen over waarom Einstein de laatste 40 jaren van zijn carriere onderzoek deed naar een dood spoor.
03-12-2002 Beluister dit programma
Laten we de natuur zijn gang gaan of moeten we zieke dieren redden? Een gesprek met de bio-ethicus Frans Stafleu (Centrum voor Bio-ethiek en Gezondheidsrecht van de Universiteit van Utrecht) over zieke zeehonden in de Noordzee en stervende wilde paarden in de Oostvaardersplassen.
26-11-2002 Beluister dit programma
Aanstaande zondag is het weer wereld AIDS-dag. Professor Joep Lange is directeur van het Nationaal AIDS-therapie Evaluatie Centrum NATEC. Met hem een gesprek over de voortgang in het AIDS-onderzoek.
19-11-2002 Beluister dit programma
Biologe Titia Sijen over de resten van DNA-parasieten die zich in de loop van miljoenen jaren in ons DNA hebben verzameld. Over genetische fossielen dus. Titia Sijen is als onderzoekster verbonden aan het Hubrecht Laboratorium te Utrecht.
12-11-2002 Beluister dit programma
Op de tentoonstelling Verborgen schatten van Minerva worden de hoogtepunten getoond uit de wetenschappelijke collecties van de Universiteit van Amsterdam. Samenstelster Titiana Nespoli vertelt hoe hieruit de geschiedenis van 370 jaar wetenschap aan de UvA valt af te lezen.
05-11-2002 Beluister dit programma
Welke rol spelen de amateurs in de wetenschap? Hebben hobbyisten tegenwoordig nog iets in de melk te brokkelen? Als het aan de Universiteit Utrecht ligt wel. Daar promoveren dit weekend vijf hobbywetenschappers.
29-10-2002 Beluister dit programma
Hoe maakten apothekers tot het begin van de negentiende eeuw - toen er nog geen farmaceutische industrie was - zelf hun medicijnen? De scheikundige Trienke van der Spek stelde voor museum Boerhaave in Leiden een tentoonstelling samen over de medicijnen van vroeger: 'Bevergeil en Drakenbloed'.
22-10-2002 Beluister dit programma
Een gesprek met psycholoog Alfred Lange over veiligheid, het thema van de wetenweek. Van veilige auto's tot veilige kerncentrales en van veilig voedsel tot een veilig milieu. Waarom worden mensen zo gebiologeerd door veiligheid en hoe gaan we er mee om?
15-10-2002 Beluister dit programma
Op verzoek van de politiek onderzoekt het Rathenau-instituut de schaduwkant van de informatietechnologie.
08-10-2002 Beluister dit programma
Rector magnificus van de Erasmus Universiteit, professor Jan van Bemmel, over het onderzoek naar veiligheid dat bij de universiteit wordt verricht.
In het kader van de 17de Wetenschap en Techniekweek presenteren de Erasmus Universiteit en Teleac/Not de Kenniskwis 2002, met 20 lastige vragen over wetenschap. Het thema van de Wetenschap en Techniekweek en dus ook van de kwis is veiligheid.
01-10-2002 Beluister dit programma
Hoe bang wij moeten zijn voor BSE-biefstukken, dioxine-kippen of giftige frieten? Een risicoanalyse door Wim de Wit, hoofd van de afdeling onderzoek en risicobeoordeling van de Voedsel en Warenautoriteit.
24-09-2002 Beluister dit programma
De stand van het tromboseonderzoek. Een gesprek met epidemioloog professor Frits Rosendaal, winnaar van een van de NWO/Spinozapremies 2002.
17-09-2002 Beluister dit programma
VU-onderzoeker John Romein maakte deze zomer naam door het eeuwenoude spel Awari te kraken. Een prestatie waarvoor 72 computers nodig waren. Awari is na schaak waarschijnlijk het meest gespeelde spel ter wereld. Is dit wetenschappelijk vandalisme of grensverleggend onderzoek?
10-09-2002 Beluister dit programma
Professor Peter Nijkamp, de voorzitter van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek maakt zich zorgen over de kwaliteit van het wetenschappelijk onderzoek in Nederland. Net als de rectors van de universiteiten, vreest hij voor de bezuinigingsplannen van het kabinet Balkenende.
03-09-2002 Beluister dit programma
Geheugenonderzoeker Jaap Murre ontwikkelde de Nieuwstest. Hiermee kan het geheugen worden getest aan de hand van de actualiteit.
27-08-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 9: Vroeger waren het woeste gronden waar je maar beter niet moest komen. Nu heet het 'originele natuur' die moet worden hersteld. Ecoloog Jan Sevink over de zin en onzin van het herstel van stuifzanden op de Veluwe.
20-08-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 8: Het veeneiland Schokland zou al onder de golven zijn verdwenen, als het niet in 1942 door de Noordoostpolder was omgeven. Archeoloog Janwillem Hogestijn verhaalt over de bedreiging daarna: overijverige ambtenaren. Uiteindelijk kwam Schokland als eerste Nederlandse werelderfgoed op de UNESCO-lijst.
13-08-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 7: Terwijl de duinen langzaam landinwaarts trekken, blijft de Hondsbossche en Pettemer Zeewering liggen waar hij ligt. Historicus Diederik Aten over de geschiedenis van de dijk en kustmorfoloog Rob Steijn over hoe de kust beter beschermd kan worden tegen erosie.
06-08-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 6: Een gesprek bij de oude dam bij IJsselstein met historisch geograaf Guus Borger over Nederlanders en hun problemen met rivieren.
30-07-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 5: Het mekka voor de Nederlandse geologie is de groeve van de ENCI cementfabriek in Maastricht. Paleontoloog John Jagt vindt hier oude aardlagen, mosasaurussen en meteoren.
23-07-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 4: De oudste nog zichtbare 'zeewering' van Nederland ligt zeven kilometer landinwaarts, bij Schaarnwoude. Beleidsmedewerker van de provincie Noord Holland Erik Kodabux onthult dat de oude strandwal provinciaal geologisch monument wordt.
16-07-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl 3: Zelfs in hartje Amsterdam valt er van alles te beleven voor een geoloog. Een rondleiding van natuursteen-kenner Wim Dubelaar.
09-07-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Afl. 2: De Grebbeberg. Militair hstoricus Herman Amersfoort legt uit waarom juist hier zo werd gevochten. Geoloog Wim de Gans vertelt over de oorsprong.
02-07-2002 Beluister dit programma
Zomerserie "De aardkundige monumenten van Nederland"
Serie van negen programma's met geoloog Wim de Gans. Afl. 1: Het Uddelermeer is een restant van de laatste ijstijd. Bioloog Sjoerd Bohncke (VU) wroet in de dikke laag prut die daar op de bodem ligt en vindt een modder-archief vol sporen van planten en dieren.
25-06-2002 Beluister dit programma
In deel 5 van de boekenreeks Techniek in Nederland in de twintigste eeuw valt te lezen hoe we bijna honderd jaar moesten wennen aan fenomenen als de telefoon en de televisie. Kunnen bedrijven die UMTS en i-Mode verkopen hier iets van leren?
18-06-2002 Beluister dit programma
Minder gif op het veld en op de sla. Een internationaal gezelschap van experts buigt zich volgende week over de vraag hoe we het het gebruik van herbiciden verder kunnen terugdringen.
11-06-2002 Beluister dit programma
Wanneer groepen mensen onder zware druk een prestatie moeten leveren, hangt veel af van de psychologie binnen die groep. Sociaal psycholoog dr Tony van Vliet van TNO vertelt hoe hij een team zou samenstellen voor een toekomstige missie naar Mars.
04-06-2002 Beluister dit programma
Wanneer groepen mensen onder zware druk een prestatie moeten leveren, hangt veel af van de psychologie binnen die groep. Sociaal psycholoog dr Tony van Vliet van TNO vertelt hoe hij een team zou samenstellen voor een toekomstige missie naar Mars.
28-05-2002 Beluister dit programma
Er wordt steeds minder opgegraven, toch levert de archeologie steeds meer op. Professor Henk Kars, hoogleraar archeometrie aan de VU in Amsterdam, vindt meer met satellieten en een grondradar.
21-05-2002 Beluister dit programma
In de week van de zee een gesprek met ir Jos Beurskens van het Energieonderzoekscentrum Nederland, ECN in Petten, over de energie die wij uit de zee zouden kunnen winnen.
14-05-2002 Beluister dit programma
Hebben stemwijzers nog wel enige waarde, nu kiezers steeds meer kiezen voor de persoonlijkheid van de lijsttrekker? Een gesprek met Loek Groot, politiek econoom en ontwerper van De Stem Vork.
07-05-2002 Beluister dit programma
Britse wetenschappers zeggen dat bewijzen voor schadelijke bijwerkingen van genetisch gemanipuleerd maïs in de doofpot zijn gestopt. Een gesprek hierover met plantenfysioloog Ries de Visser van Plant Research International.
30-04-2002 Beluister dit programma
Het scheepsjournaal van de reis van de Gelderland in 1601 naar Oost-Indië is uniek vanwege de tekeningen die erin staan. Afbeeldingen van de dodo en andere dieren, maken het een belangrijkste natuurhistorische bron. Perry Moree schreef over deze reis het boek Dodo's en Galjoenen.
23-04-2002 Beluister dit programma
4500 jaar na de uitvinding van de wastobbe ontdekt een Delfste ingenieur eindelijk hoe wassen -chemisch gesproken- werkt. "Als alle oude theorieën rond zeep en vuil waar zouden zijn, dan zou een simpele wasbeurt vele uren duren."
16-04-2002 Beluister dit programma
Het bedrijfsleven zit te springen om goede wiskundigen. Toch zien steeds minder studenten brood in deze studie. Professor Henk van der Vorst luidt de noodklok in een NWO-rapport.
09-04-2002 Beluister dit programma
Met het boek Kaas en de evolutietheorie won Bas Haring onlangs de Gouden Uil in België. Nederland moet dit populair wetenschappelijke en filosofische boek nog veroveren.
02-04-2002 Beluister dit programma
Overheden komen In Den Haag bijeen om te spreken over het behoud van de diversiteit van planten en dieren op aarde. Een gesprek met Wouter Los, directeur van het Zoölogisch Museum van de UvA, over hoe het is gesteld met onze eigen biodiversiteit.
26-03-2002 Beluister dit programma
Een bron van schone energie, die veilig is en ook nog eens oneindig. Hij bestaat echt volgens onderzoeker professor Niek Lopez Cardozo. Maar het duurt nog zeker 15 jaar voor zelfs maar het eerste prototype van zo'n kernfusiereactor operationeel is.
19-03-2002 Beluister dit programma
Wie bepaalt welke boeken wij lezen? En hoe kan het dat sommige bestsellers ongelezen op de plank blijven staan? Lisa Kuitert, hoogleraar in de boekwetenschap, over de cultuursociologie van de boekenkast.
12-03-2002 Beluister dit programma
Het is belangrijk dat kleine, noodlijdende studies zoals Assyrisch, Slavisch, Japans of Indonesisch blijven voortbestaan. Professor Wim Gerritsen, voorzitter van de adviescommissie Kleine Letteren van de KNAW, legt uit waarom.
05-03-2002 Beluister dit programma
Aan boord van de milieusatelliet Envisat is het meetinstrument Sciamachy, dat een veel uitgebreider en nauwkeuriger beeld geeft van milieuverontreiniging en ozonconcentraties in de onderste lagen van de aardatmosfeer. Een gesprek met Albert Goede van het KNMI.
26-02-2002 Beluister dit programma
De Hollandse Maatschappij der Wetenschappen bestaat 250 jaar. Dit Naturaliënkabinet wordt gezien als de oudste natuurhistorische collectie van ons land. Bert Sliggers, van het Teylersmuseum, vertelt hoe in de 18e en 19e eeuw werd verzameld, geordend en tentoongesteld.
19-02-2002 Beluister dit programma
De 'winter' van 2002 is voor velen het bewijs dat het klimaat verandert, maar waardoor gebeurt dat? Bas van Geel van de Universiteit van Amsterdam denkt dat de klimaatverschuivingen uit het verre verleden verklaard kunnen worden uit de wisselende activiteit van de zon. Daarom reconstrueert hij de geschiedenis van zonnewind en zonneschijn.
12-02-2002 Beluister dit programma
Er staat ons nog een hoop te wachten op het gebied van genetica. Om de ontwikkelingen goed te kunnen beoordelen heeft het publiek een minimale hoeveelheid begrip nodig van DNA, genen en chromosomen, meent hoogleraar biochemie Roel van Driel.
05-02-2002 Beluister dit programma
Hoe snel verspreiden de verschillende 'nationale' euromuntjes zich over de twaalf eurolanden? De eerste resultaten van het grote Eurodiffusie experiment van het Centrum voor Wiskunde en Informatica. Joechei 't is mei - in februari.
De zanglijsters zingen reeds als een kanarie.
Sneeuwklokjes en krokussen steken hun kopjes boven de grond, en de felgroene knopjes
van eik, beuk en linde staan op springen.
Ach luister, hoor toch die merel zingen!
-- Jos van den Broek
29-01-2002 Beluister dit programma
Een gesprek met Hagar Peeters. Haar scriptie 'Gerrit de stotteraar en het onvoltooide streven' won de Nationale Scriptiewedstrijd. Over een beroemde inbreker en veranderende inzichten in het strafrecht.
22-01-2002 Beluister dit programma
Gered door een varken. Hebben de nieuwste genetisch gemanipuleerde dieren de transplantatie van varkensorganen naar de mens dichterbij gebracht?
15-01-2002 Beluister dit programma
Bij een groeiend gebrek aan studenten en ondernemers in de bèta-wetenschappen, heeft de Vrije Universiteit van Amsterdam een aparte hoogleraar aangesteld op de leerstoel Ondernemerschap in Life Sciences.
08-01-2002 Beluister dit programma
Succesvol oud worden kan. Een gesprek met antropologe Margaret von Faber en arts Annetje Bootsma. Zij namen een grote groep Leidse 85-plussers onder de loep en ontdekten dat het cliché 'geld maakt niet gelukkig, als je maar gezond bent' voor ouderen van zeer beperkte waarde is.
01-01-2002 Beluister dit programma
Te gast is Douwe Draaisma, schrijver van he boek 'Waarom het leven steeds sneller gaat als je ouder wordt'. Hij vertelt over de rol die het geheugen speelt bij het ouder worden.
25-12-2001 Beluister dit programma
In deze speciale kerstaflevering vertelt Eibert Tichelaar van het Qumran-instituut over het onderzoek naar de Dode Zeerollen.
18-12-2001 Beluister dit programma
De eerste tienduizend baby's die vanaf nu in Rotterdam geboren zullen worden, zullen de geschiedenis ingaan als de Generation R. Onderzoekers van de Erasmus Universiteit en de GGD Rotterdam willen deze kinderen twintig jaar lang volgen en binnenste buiten keren. Projectleidster dr Rosalinde Snijders vertelt waarom.
11-12-2001 Beluister dit programma
Het grote aantal RSIpatiënten is te wijten aan alle voorlichting over RSI, zegt staatssecretaris Hoogervorst. In het forum van Faros vertelt hoogleraar beroepsziekten Monique Frings van het Coronel Instituut in Amsterdam hoe dat echt zit.
04-12-2001 Beluister dit programma
Hersenonderzoek in de party-scene heeft aangetoond dat XTC bepaald niet de onschuldige drug is waar slikkers hem voor verslijten. In het forum van Faros een gesprek met professor Wim van den Brink, directeur van het Amsterdam Institute for Addiction Research, over de consequenties van dit onderzoek voor de verslavingszorg.
27-11-2001 Beluister dit programma
Op 1 december is het wereld AIDS-dag. In Faros vertelt de Amsterdamse internist Joep Lange, voorzitter van The international AIDS society, over de verworvenheden van het AIDS-onderzoek tot nu toe en vooral over de grote leemten die nog resten.
20-11-2001 Beluister dit programma
Na jaren van daling stijgt het aantal proefdieren weer. Op een symposium van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bespraken wetenschappers deze week de mogelijke alternatieven voor dierproeven. Hoogleraar proefdierkunde Coenraad Hendriksen doet in het forum van Faros verslag.
13-11-2001 Beluister dit programma
Na meer dan tien hoogleraarloze jaren heeft de Universiteit van Leiden sinds enige tijd weer een hoogleraar in de fonetiek. Samen met deze professor Vincent van Heuven buigt het forum van Faros zich onder andere over de vraag of computers ooit de fijne kneepjes van de fonetiek onder de knie zullen krijgen. Zullen 'computer-telefonistes' ons ooit te woord kunnen staan zonder irritatie op te roepen? En zullen computers onze gesproken taal ooit echt herkennen, inclusief alle subtiele klemtonen?
06-11-2001 Beluister dit programma
De Faculteit Bewegingswetenschappen van de Vrije Universiteit heeft wereldfaam verworven met de ontwikkeling van de klapschaats. De Faculteit bestaat inmiddels 30 jaar en in Faros vertelt decaan en hoogleraar bewegingsfysiologie professor Peter Hollander wat die drie decennia nog meer hebben opgeleverd, behalve recordbrekende schaatsen.
30-10-2001 Beluister dit programma
Zo lang als er IQ-tests bestaan, zolang is er ook al discussie over het al dan niet kunnen 'meten' van intelligentie. Ontwikkelingspsycholoog dr Conor Dolan van de Universiteit van Amsterdam hoopt met nieuwe analyses licht te kunnen werpen op de (vermeende) verschillen in IQ tussen generaties en tussen etnische groepen. In Faros vertelt hij over zijn aanstaande onderzoek.
23-10-2001 Beluister dit programma
De Wageningse ingenieur Remko Uijlenhoet gaat de komende vijf jaar met een geavanceerde radar onderzoek doen naar vallende regendruppels. Hoe groot zijn ze? Hoe hard vallen ze? Hydrologen blijken in veel meer geïnterresseerd dan alleen maar in de hoeveelheid neerslag.
16-10-2001 Beluister dit programma
Ecosystemen lijken soms meer verstoring te hebben dan je op grond van de wiskundige theorie zou verwachten. Maar volgens de Wageningse hoogleraar Marten Scheffer kunnen de ecologische systemen eerst een tijdje buigen tot ze ineens toch barsten.
09-10-2001 Beluister dit programma
Aandacht voor de nanotechnologie met professor Leo Kouwenhoven van de Technische Universiteit Delft
02-10-2001 Beluister dit programma
Nu professor Henk Tennekens geen hoogleraar meteorologie en ook geen wetenschappelijk directeur van het KNMI meer is, mag hij eindelijk hardop zeggen wat hij altijd al vond: al die verhalen over broeikasrampen zijn gebaseerd op vage veronderstellingen en halve waarheden. In deze aflevering van Faros een gesprek met de emeritus hoogleraar over zijn 'verlengde afscheidsrede': het boek 'Broeikasramp en Weerbericht'
25-09-2001 Beluister dit programma
In televisieprogramma's als Chirurgenwerk kun je tegenwoordig de meest intieme details van het lichaam zien. In haar boek 'Het transparante lichaam' schrijft professor José van Dijck over de invloed van dergelijke programma's op medisch ethische kwesties.
18-09-2001 Beluister dit programma
Grote medische tijdschriften zullen geen artikelen meer publiceren van auteurs waarvan de onafhankelijkheid niet onomstotelijk vast staat. Hoogleraar Gezondheidszorg en Cultuur Ivan Wolffers werpt zich al vele decennia op als criticaster van de innige banden tussen artsen en industrie. Faros praat met hem.
11-09-2001 Beluister dit programma
Drie dimensionaal beeld is voor mens en dier vanzelfsprekend. Maar voor robots blijkt het een ingewikkeld probleem. De Utrechtse fysicus Raymond van Ee gaat de komende jaren met een subsidie van NWO onderzoeken wat de fijne kneepjes zijn van de stereoscopie. In Faros vertelt Van Ee over zijn onderzoek.
04-09-2001 Beluister dit programma
Door de drieste plannen van de Italiaanse kloon-dokter Antinori leek deze zomer ook het draagvlak voor therapeutisch kloneren weg te vallen. Faros blikt terug op een bewogen zomer met de Brits-Nederlandse stamcel-onderzoekster dr. Christine Mummery van het Hubrecht Laboratorium in Utrecht.
28-08-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden.
21-08-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan Rottumeroog. Hier is goed te zien wat er gebeurt als je de Wadden hun gang laat gaan: het onbewoonde eilandje wandelt langzaam de diepte van de Eemsmond in.
14-08-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan Schiermonnikoog. Op zoek naar het bijenstation.
07-08-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan Ameland, de proeftuin voor gaswinning rond de Waddenzee. Al ruim tien jaar wordt daar gas gewonnen. En al tien jaar daalt de bodem.
31-07-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan Griend, één van de kleine, onbekende Waddeneilandjes. In het voorjaar en zomer wonen daar, naast hondderdduizenden vogels, twee vogelwachters van Natuurmonumenten.
24-07-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan aan Terschelling. Op Terschelling organiseert de Friese Volkshogeschool een cursus strandjutten.
17-07-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan Vlieland. Faros bezoekt het militaire oefenterrein de Vliehors op Vlieland.
10-07-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. Vandaag een bezoek aan Texel, niet alleen het grootste Waddeneiland, maar ook het enige eiland met een historie die terug gaat tot in de laatste ijstijden.
03-07-2001 Beluister dit programma
Deze zomer een reis langs alle waddeneilanden. De eerste stop is het ex-waddeneiland Wieringen, waar onlangs een grote hoeveelheid zilveren munten in de bodem werd gevonden.
26-06-2001 Beluister dit programma
Een test waarmee de neiging tot 'norm-overschrijdend' gedrag bij jongeren kan worden gemeten
19-06-2001 Beluister dit programma
Religieus-medisch denken
Gast: Cultureel antropoloog Cor Hoffer
12-06-2001 Beluister dit programma
Het Rathenau instituut wordt wel gezien als de officiële denktank van ons parlement. Een gesprek met scheidend directeur, professor José van Eijndhoven.
05-06-2001 Beluister dit programma
Ons absurde en verkwistende rioolsysteem
Gast: Prof. Gatze Lettinga
29-05-2001 Beluister dit programma
Recent DNA-onderzoek lijkt het definitieve bewijs te leveren: onze voorouders kwamen uit Afrika.
Archeoloog Marco Langbroek geeft een overzicht van de actuele feiten en fabels.
22-05-2001 Beluister dit programma
De nicotine-receptor is eindelijk gevonden
Gast: Dr. Titia Sixma
15-05-2001 Beluister dit programma
Feiten en fictie over windmolens
Gast: prof. Gijs van Kuik
08-05-2001 Beluister dit programma
Ruimtetoerisme alleen voor rijkaards?
Gast: ruimtevaartdeskundige Piet Smolders
01-05-2001 Beluister dit programma
Heeft debat over biotechnologie zin?
Gast: prof. Michel Haring
24-04-2001 Beluister dit programma
Nederlands Antarctisch onderzoek
Gast: dr. Arianne Steenbruggen
17-04-2001 Beluister dit programma
De geestelijke gezondheid van Nederland
Gast: dr. Aart-Jan Beekman
10-04-2001 Beluister dit programma
De ideologie van natuurontwikkeling
Gast: dr. Wybren Verstegen, milieuhistoricus
03-04-2001 Beluister dit programma
Proefdieronderzoek in Nederland
Gast: Huub Schellekens


Teleac | Programmagids | Bestellen